Wasze Podróże
5 miejsc, które musisz zobaczyć w Pafos - Europejskiej Stolicy AG

5 miejsc, które musisz zobaczyć w Pafos - Europejskiej Stolicy

Pafos na zachodzie Cypru jest w tym roku Europejską Stolicą Kultury. Oto subiektywna lista najważniejszych miejsc do odwiedzenia.

Mozaiki

Trafia tutaj każdy, kto odwiedza Pafos, nawet jeśli nie interesuje się sztuką. No bo najpierw spacer do portu, gdzie znajduje się zamek warowny, oddzielony niewielką fosą i kamiennym mostem. Miło spędzony czas spędzony w jednej z tawern. A tuż obok wejście na teren wykopalisk. Grzechem byłoby nie wejść.
Datowane są na III-V wieku n. e. i zdobiły najprawdopodobniej wille ówczesnych arystokratów. Dostrzeżemy tu wykonane z wielkim kunsztem sceny z greckiej mitologii, ukazujące m. in.: Dionizosa – boga wina i wszelkiej uciechy (Domu Dionizosa) czy Tezeusza i Minotaura (Dom Tezeusza). Inne wspaniałe mozaiki podziwiać można w Domu Orfeusza czy w Domu Czterech Pór Roku. Mozaiki podłogowe, przypadkowo odkryte zostały przez pewnego rolnika w czasie prac polowych. I to co, my Polacy lubimy najbardziej - wątek polski. W 1965 roku rozpoczął tu prace z udziałem cypryjskiej ekipy znany polski archeolog, profesor Kazimierz Michałowski. Potem przejął po nim roboty archeologiczne prof. Wiktor Daszewski z Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie kierownikiem polskiej misji jest prof. Henryk Meyza. Odkopano fragmenty hellenistycznych domów i świątyń. W następnych latach doszukano się monet z wizerunkiem Aleksandra Wielkiego z IV wieku p.n.e., rzeźb z czasów rzymskich, a w 1970 roku odkryto najpiękniejsze mozaiki. Zwiedzanie antycznego miasta zajmie nam 2 – 3 godziny. Spacerujemy nad nimi po specjalnie wybudowanych drewnianych kładkach i pomostach. Poza mozaikami, najchętniej odwiedzanymi miejscami na terenie wykopalisk są: amfiteatr i ruiny Pałacu Saranda Kolones z zachowanymi kamiennymi łukami.

Tu biczowano świętego Pawła

W roku 45 po Chrystusie, na położoną blisko Ziemi Świętej wyspę Cypr, przybyli Apostołowie Barnaba i Paweł. Ten pierwszy powszechnie jest mniej znany, jednak na Cyprze szczególnie ceniony i czczony. Pochodził zresztą z tej wyspy.
Urodził się pod imieniem Józef, Barnaba zaś, to imię nadane mu przez Apostołów. Był synem bogatego kupca z Salaminy (obecnie miejscowość znajduje się pod okupacją turecką). Wyjechał do Palestyny, gdzie poznawszy Apostołów wspomógł ich finansowo (według Dziejów Apostolskich: Józef nazwany przez Apostołów Barnabą, to znaczy Syn Pocieszenia, lewita rodem z Cypru, sprzedał ziemię, którą posiadał, a pieniądze przyniósł i złożył u stóp Apostołów).
Gdy Paweł dotarł do Pafos, miejscowości znajdującej się na zachodzie wyspy, udało mu się nawrócić rzymskiego prokonsula Sergiusza Pawła. Dzięki temu Cypr został pierwszym krajem, prowincją wchodzącą w skład Imperium Rzymskiego, której namiestnik był chrześcijaninem. Jak podają Dzieje Apostolskie, za dalsze szerzenie kultu chrześcijaństwa, został jednak pojmany i skazany na 39 uderzeń biczem. Pamiątką po tym jest tzw. pręgierz św. Pawła – kolumna stojąca wśród pozostałości po wczesnochrześcijańskiej bazylice z IV wieku w Pafos. Wstęp na ogrodzony teren ruin i stojącego tam kościółka Ayia Kiryaki z XIII wieku jest bezpłatny, a miejsce leży kilka minut spaceru do portu w Pafos i słynnych wykopalisk z odkrytymi przez polskich archeologów mozaikami.

Nie królow te Groby Królewskie

Groby Królewskie – właśnie ta nazwa funkcjonuje wszędzie, choć tak naprawdę, nigdy żaden król w nich nie został pochowany. Żeby tutaj dotrzeć, trzeba dojść lub dojechać około dwóch kilometrów od portu w Pafos. Grobowce są schowane pod ziemią na rozległym terenie nad morzem. Wykuto je (prawie setkę) w miękkich piaskowych skałach, które ze względu na wygląd od strony morza miejscowi nazywali „starymi cytadelami”. Nekropolię stanowi osiem grup grobowców, ale tak naprawdę tylko kilka z nich jest atrakcyjnych do zwiedzania. To te, do których można zejść na dół po schodach. Szczególnie trzy z nich oznaczone tabliczkami z numerami 3, 6, 8. Są największe, zachowały się w nich kolumny w stylu doryckim i fragmenty fresków.
Nazwa „królewskie” nie znajduje żadnego historycznego uzasadnienia, naukowcy przypuszczają, że chowano tutaj dostojników z pobliskiego Pafos, być może wysokich urzędników lub namiestników, ale nic nie wskazuje, że pochowano tutaj któregoś z królów.

Malowana pustelnia

Kolejne miejsce znajduje się nie w samym Pafos, ale warto wybrać sie na krótka wycieczkę na północ od miasta. Znajduej się tam klasztor i dawna pustelnia Neofytosa. To dla niej tu warto przyjechać.
Żyjący w XII wieku na Cyprze Neofytos w wieku 25 lat opuścił klasztor, w którym pobierał nauki i rozpoczął poszukiwanie miejsca samotności. Znalazł takie na północ od miasta Pafos. Wykorzystując miękkie skały i istniejące w nich nisze wykuł dla siebie jaskinie: kaplicę oraz celę mieszkalną. Część pomieszczeń przyozdobił freskami. Inne, które możemy podziwiać dzisiaj powstały pół wieku później. Neofytos nie tylko żył w ascezie, ceniony jest jako autor manuskryptów religijnych oraz opisu zdobycia Cypru przez Ryszarda Lwie Serce (wiele prac zachowało się do dzisiaj). Jego sława przyciągała tłumy wiernych, a jego uczniowie tuż przed jego śmiercią wybudowali u podnóża skały klasztor. Neofytos miał dość popularności i gwaru, więc na ostatnie lata skrył się do położonych nieco wyżej jaskiń, dokąd dostęp był utrudniony (a po wciągnięciu drabiny sznurowej – niemożliwy). Freski pozostawione przez niego do dzisiaj się świetnie zachowały i zachwycają wyraźna kreska i kolorami.

Cypryjski Piłsudski

Żeby trochę zrozumieć historię podzielonej wciąż wyspy (północna część jest okupowana przez Turcję) warto w Pafos wybrać się na spacer w okolice hotelu St George
Tuż za nim, na samym brzegi morza stoi Pomnik Pamięci i Honoru upamiętnia lądowanie bohatera narodowego Cypryjczyków, generała Givasa w 1955 roku. Pawilon obok mieści statek i kolekcję zdjęć z tego czasu. 22 stycznia 1955 roku do południowych wybrzeży brytyjskiej kolonii na Morzu Śródziemnym, Cypru przybliżył się mały statek Saint George. Na jego pokładzie znajdowało się pięciu członków załogi i broń dla bojowników ruchu EOKA.
W listopadzie 1954 roku u wybrzeży Cypru wylądował przywódca partyzantki EOKA, organizator ruchu oporu Georgios Givas Dhigenis. Cypryjska Organizacja Wyzwolenia Narodowego – Ethniki Organosis Kyprion Agoniston – EOKA, czyli najważniejsza cypryjska organizacja narodowowyzwoleńcza powstała w 1955 roku.
Pomysłodawcą, przywódcą i twórcą organizacji był właśnie generał Georgios Givas. EOKA stawiała sobie za cel walkę zbrojną o zjednoczenie z Grecją i długo prowadziła z Brytyjczykami walkę w górach Troodos i w miastach cypryjskich (na pograniczu terroru). W roku 1960 Cypr uzyskał niepodległość, jednak jej uzgodnione warunki pozostawiały trzem państwom-gwarantom: Grecji, Turcji i Wielkiej Brytanii, szerokie możliwości interwencji, także zbrojnej, w wewnętrzne sprawy państwa cypryjskiego, w wypadku zakłócenia status quo na wyspie. Brytyjskie bazy wojskowe pozostały na Cyprze. Generał Georgios Grivas utworzył wtedy kolejną podziemną organizację wojskową, działającą metodami terrorystycznymi, EOKA II). Celem jej walki miała stać się enosis, (gr. ένωσης) – idea połączenia Cypru i Grecji. Nie zdobyła jednak ona tak wielkiego poparcia jak jej poprzedniczka.
We wspomnianym styczniu 1955 roku okręt brytyjski Comet dokonał abordażu i Brytyjczycy aresztowali zarówno załogę kutra, jak i czekających na brzegu sześciu Cypryjczyków. Zostali osadzeni w więzieniach brytyjskich a sam statek odholowany do portu w Kato Pafos i wystawiony na sprzedaż. W porozumieniu z arcybiskupem Makariosem (późniejszym pierwszym prezydentem niepodległego Cypru) wykupił go burmistrz Pafos Iacovos Iacovides. Po sześciu latach został odholowany do wybrzeża Chloraka i po kolejnych siedmiu latach umieszczony w prowizorycznym budynku. W roku 2000 wybudowano nowy pawilon mieszczący statek i kolekcję zdjęć z roku 1955.
Przed budynkiem, od strony morza, na samym brzegu stoi Pomnik Pamięci i Honoru. Upamiętnia on wspomniane lądowanie generała Givasa. Na skrawku skalnego wybrzeża stoi postument wysoki na kilkanaście metrów. Wykonany z brązu symbolizuje okno, bramę sięgającą horyzontu. Górna część wyobraża dzwonnicę kościelną i maszty statku. Całość łączy morze i niebo. U podnóża zaś stoi naturalnej wielkości posąg Givasa stawiającego stopę na Cyprze. Pomnik jest autorstwa artysty Nikosa Kouroshisa i architekta Margarity Danou. Na murku marmurowym prowadzącym wzdłuż schodów od pawilonu do pomnika umieszczono płaskorzeźby przedstawiające lądowanie Givasa i aresztowanie Saint Geogres. Rzeźby wykonał Vangelis Moustakas.
Do miejsca tego najłatwiej trafić jadąc z centrum Pafos w kierunku tzw. Królewskich Grobów a następnie ku hotelowi Saint Georges. Dalej od parkingu przed hotelem chodnikiem prowadzącym do pawilonu.

Tekst i zdjęcia: Adam Gąsior

Więcej w tej kategorii: « Kamienne perły Dalmacji