piątek, 12 październik 2018 21:37

Mazowsze na filmowo

Napisane przez
Brama Poniatowskiego w Twierdzy Modlin Brama Poniatowskiego w Twierdzy Modlin AG

Pamiętacie, jak Pan Toliboski rzucił się do stawu zrywać nenufary? Albo jak Miecia Aniołowa przymierzała futro w środku lata, stojąc w kolejce do spożywczego? Te i wiele innych ikonicznych dla polskiego złotego i srebrnego ekranu momentów powstawało na ziemi mazowieckiej, którą można niemal całą zwiedzać śladami filmowych bohaterów.

Chyba nikt nie wie, ile dokładnie filmów i seriali polskich powstało w mazowieckich plenerach, liczby te idą z pewnością w setki. Mazowsze swą popularność w branży filmowej zawdzięcza wielu malowniczym zakątkom, dworkom, pałacom, skansenom i krajobrazom, które doskonale wpisują się w wizję artystyczną twórców. Mogą grać w filmach dziejących się w każdej epoce – od średniowiecza, poprzez złoty wiek szlachecki, przez romantyzm, aż po II wojnę światową. Mazowsze występowało w serialach, bajkach, a także produkcjach dziejących się współcześnie, lecz w innych zakątkach Polski: na Podlasiu, czy w Świętokrzyskim.

Nie sposób za jednym razem zwiedzić wszystkich miejsc związanych z filmami czy serialami, można jednak zwiedzać Mazowsze śladem popularnych produkcji, których twórcy w szczególności upodobali sobie tutejsze plenery. W części z nich znajdziemy niejedno miejsce położone na Mazowszu, które zapadło w pamięć milionom widzów. Część plenerów
to miejsca, które właśnie dzięki produkcjom filmowym czy telewizyjnym zyskały ogólnokrajową sławę, choć wcześniej nie miały raczej na to szans.

Najsłynniejsza polska ławeczka

Najlepszym przykładem miejsca, które szeroko znane jest wyłącznie z tego, że „wystąpiło” na ekranie, jest położona w okolicy Mińska Mazowieckiego wieś Jeruzal. Nazwa ta znana jest każdemu miłośnikowi serialu Ranczo. Przygody Amerykanki polskiego pochodzenia, która przyjeżdża do Polski, by odziedziczyć rodzinny dworek na Podlasiu podbiły serca wielu milionów widzów i przy okazji rozsławiły nieznaną przedtem miejscowość, która udawała filmowe Wilkowyje.

Szczególnie charakterystycznym miejscem jest ławeczka przed sklepem „U Krysi”, położonym przy rynku. Każdy, kto odwiedzi Jeruzal natychmiast zrozumie, dlaczego ta strategiczna lokalizacja pozwalająca obserwować całe życie towarzyskie Wilkowyj, stała się ulubionym miejscem zakrapianych „mamrotem” posiedzeń popularnych bohaterów serialu. Hadziuk, Solejuk, Pietrek i Japycz, niczym polsko-folklorystyczna wersja greckiego chóru, w mrożkowskim stylu celnie i „na chłopski rozum” komentujący otaczającą ich, coraz mniej zrozumiałą rzeczywistość, to znak rozpoznawalny „Rancza”, a zarazem Jeruzala.

jeruzal laweczka

Zdjęcie na ławeczce przed sklepem i zakupienie butelki mamrota to obowiązkowy, ale niejedyny punkt programu dla fanów serialu odwiedzających tę miejscowość. Warto wybrać się w to miejsce w cieplejszy, wiosenny lub letni dzień, aby przejechać się wytyczonym po okolicy rowerowym szlakiem „Rancza”. Na dużą uwagę zasługuje występujący również w serialu, położony tuż przy rynku barokowy, drewniany kościółek, który sam w sobie jest gratką dla miłośników zabytków i architektury drewnianej. Wnętrze kościoła, wielokrotnie wykorzystywane w serialu, również rozpoznają widzowie, zaznajomieni z widokiem Cezarego Żaka przemawiającego z zabytkowej, ozdobnej ambony.

Sandomierz pod Otwockiem

Drewniane kościółki na Mazowszu cieszą się widocznie popularnością wśród twórców polskich seriali, bo wracając z okolic Jeruzala do Warszawy można znaleźć jeszcze jeden taki obiekt, rozsławiony przez telewizyjną produkcję. I choć proboszcz, którego parafialny kościół „grany” jest przez ten znajdujący się w położonej niedaleko Otwocka Gliniance, kojarzy się głównie z Sandomierzem, to wierni fani serialu „Ojciec Mateusz” powinni obowiązkowo wybrać się na Mazowsze. Znajdą tu nie tylko wielokrotnie oglądany na ekranie kościół, ale również pałac biskupi, którego ekranowego wcielenia próżno szukać na ziemi świętokrzyskiej. Mowa oczywiście o osiemnastowiecznym pałacu w Jabłonnie, który poza tym, że sam w sobie wart jest odwiedzenia, stanowi bardzo ważny punkt na filmowej mapie Mazowsza.

Oprócz scen z udziałem granego przez Sławomira Orzechowskiego biskupa, którego rezydencję tenże pałac udaje w serialu „Ojciec Mateusz”, kręcono tu także kilka innych produkcji. Wśród nich znajdziemy inne seriale: „Czas honoru”, „M jak Miłość”, a także film „Hans Kloss: stawka większa niż śmierć”.

Słynny szpieg J-23 i jego oryginalne wcielenie ze „Stawki większej niż życie” związany jest też z pojezierzem łąckim, na którym powstały zdjęcia do dwóch odcinków: „Żelazny Krzyż” i „Podwójny nelson”. Gdzie szukać śladów Hansa Klossa? Przede wszystkim w kaplicy św. Huberta, położonej nad Jeziorem Łąckim Dużym, a także w neorenesansowym pałacu z XIX wieku, który był też zresztą plenerem do filmu „Szatan z siódmej klasy” z 1960 r.

Momenty nad jeziorem

Łąck jest miejscem bardzo lubianym przez filmowców, pięknie położone miasteczko gościło ekipę Krzysztofa Zanussiego przy okazji kręcenia filmu Cwał (niektóre zdjęcia powstawały w tutejszym Stadzie Ogierów). Natomiast malowniczy Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy i brzegi Jeziora Łąckiego Małego i Łąckiego Dużego stały się plenerem dla Jerzego Hoffmanna, który nakręcił tu dwie pamiętne sceny: pojedynku Bohuna z Panem Wołodyjowskim oraz kąpieli Heleny, podejrzanej przez Pana Zagłobę.

Miłośnicy Trylogii powinni też zawitać do skansenu w Sierpcu, który był plenerem dla wielu ważnych scen z „Ogniem i mieczem”. Przede wszystkim, scenografowie wznieśli tutaj, na nadrzecznej polanie, dwór Kurcewiczów w Rozłogach. Jednak najczęściej wykorzystywana przez filmowców jest tutaj staropolska karczma, nazwana Pohulanką, zrekonstruowana przy okazji realizowania tutaj zdjęć do filmu „Szwadron”. To właśnie w tej karczmie filmowano spotkanie Bohuna z Panem Zagłobą w „Ogniem i mieczem”. Natomiast w zagrodzie z Rzeszotar Zawad zrealizowano zdjęcia do wesela, na którym bawił się Jan Onufry, a także sceny jego walki z Kozakami Bohuna.

pohulanka sierpc

Zarówno karczma, jak i zagroda, pojawiły się też w pamiętnych scenach z „Pana Tadeusza” Andrzeja Wajdy. Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu było świadkiem koncertu cymbałowego Jankiela, którą to scenę kręcono przed karczmą. Natomiast zagroda pojawia się w scenach z zaściankiem Dobrzyńskich, czyli przygotowania do zajazdu na Soplicowo.

Pamiętne kadry z udziałem Jerzego Bińczyckiego stają przed oczami każdemu miłośnikowi polskiego kina odwiedzającego to miejsce. Równie pamiętna scena przemarszu wojsk napoleońskich z 1812 roku filmowana była w tym miejscu, na tle kuźni z Żuromina.

Gwiazda kina wojennego

Dla fanów „Pana Tadeusza” obowiązkowa jest również wizyta w Twierdzy Modlin, kolejnym miejscu pojawiającym się w najsłynniejszych polskich produkcjach filmowych. Jednym z najbardziej charakterystycznych budynków są położone na cyplu ruiny dziewiętnastowiecznego spichlerza, który w filmie Andrzeja Wajdy „grał” sporny zamek Horeszków, znajdujący się w posiadaniu Sopliców.

modlin spichlerz

Modliński spichlerz pojawia się w kilku scenach, m.in. w tej z udziałem Gerwazego (Daniel Olbrychski) i Hrabiego (Marek Kondrat), gdy poznajemy dzieje zamków i sporu obu rodów. Twierdza Modlin to jednak przede wszystkim raj dla producentów filmów związanych z tematyką wojskową. Powstawały tu sceny do hitów takich jak: CK Dezerterzy, Operacja Dunaj, 1920 Bitwa Warszawska, Czas honoru, czy Pułkownik Kwiatkowski. Jeśli chcemy porządnie zwiedzić twierdzę i odnaleźć wszystkie filmowe miejsca, takie jak działobitnia, Brama Księcia Józefa Poniatowskiego, Wieża Czerwona czy Brama Ostrołęcka, na wizytę musimy zarezerwować ok. 2-3 godzin. Szczególnie, że teren twierdzy jest dość rozległy i aby dotrzeć we wszystkie miejsca, trzeba przemierzyć kilka kilometrów.

Biały garnitur Strasburgera

Nie można uznać filmowego szlaku po Mazowszu za kompletny bez wizyty w Seroczynie i położonym nieopodal Kołodziążu. Miejscowości te związane są nieodłącznie z jednym z najsłynniejszych polskich filmów, nakręconym na podstawie powieści Marii Dąbrowskiej. To właśnie tutaj ekipa filmowa wzniosła na potrzeby produkcji staropolski dworek, który zagrał słynną posiadłość Bogumiła i Barbary Niechciców. Wykorzystano też zabudowę ówczesnego PGR-u, będące w ruinie pozostałości dawnych gospodarstw i folwarku. W Seroczynie i okolicy filmowano sceny pożegnania Bogumiła z Serbinowem, wykopki i żniwa oraz sceny w filmowych czworakach.

Najsłynniejsza i rozpoznawalna scena z udziałem Jadwigi Barańskiej i Karola Strasburgera kręcona była jednak nad stawem w rezerwacie Kulak, nieopodal Kołodziążu. Każdy, kto chce na własne oczy ujrzeć słynne zebrane przez Pana Toliboskiego nenufary ma taką sposobność – dalej kwitną one i czekają na kolejnych romantyków w białych garniturach.

Rodzinne strony Anioła

Zwiedzanie filmowego Mazowsza kończymy – choć miejsc pojawiających się na ekranie można znaleźć dużo więcej – w Pułtusku, który zasłynął jedną, ale bardzo rozpoznawalną i pamiętną sceną. Każdy, kto lubi serial Stanisława Barei „Alternatywy 4” powinien odnaleźć drogę na tutejszy rynek i rozejrzeć się za tabliczką „Mazowsze na filmowo”. Objaśni ona, w którym dokładnie miejscu Pani Aniołowa, grana brawurowo przez Bożenę Dykiel, pojawia się po raz pierwszy na ekranie „Alternatyw 4”, stojąc w kolejce do spożywczego i kupując okazyjnie futro z czapką od pokątnego handlarza.

pultusk rynek alternatywy4

Co prawda w Pułtusku znajdziemy też miejsca, w których filmowano sceny do innych produkcji, takich jak „Sztos”, „Dom”, czy „M jak miłość”, jednak dla fanów Barei zawsze będzie to przede wszystkim rodzinne miasto Stanisława Anioła i jego małżonki.

Wszystkie miejsca na szlaku „Mazowsze na filmowo”:

Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu
Płock
Pułtusk
Twierdza Modlin
Zamek w Czersku
Jeruzal
Jezioro Zegrzyńskie
Kampinoski Park Narodowy
Konstancin-Jeziorna
Łąck
Żyrardów
Muzeum Wsi Radomskiej
Radom
Hotel Trylogia w Zielonce
Kościół w Gliniance
Muzeum Architektury Drewnianej w Nowej Suchej
Pałac w Jabłonnie
Pałac w Radziejowicach
Seroczyn
Mińsk Mazowiecki