środa, 01 sierpień 2018 14:51

Papież lubił Mazowsze

Napisane przez Marek Grzelecki
Widok na katedrę w Płocku Widok na katedrę w Płocku Gabriela Fab

Jeśli chodzi o Mazowsze, to Jan Paweł II najczęściej oczywiście odwiedzał Warszawę. Tutaj odprawił słynne msze na ówczesnym Stadionie Dziesięciolecia oraz na Placu Defilad. Tutaj prowadził trudne rozmowy z władzami PRL-u, tutaj spotykał się z wiernymi. I choć stolica jest najważniejszym punktem na mazowieckim Szlaku Jana Pawła II, to nie jest punktem jedynym.

Część miejsc na mazowieckim Szlaku Papieskim związanych jest z okresem życia świętego sprzed sprawowania służby papieża. Oczywiście, kto chce „zaliczyć” cały szlak, powinien je odszukać na mapie (lista miejsc pod tekstem). My skupimy się na miejscach, które odwiedził jako papież.

Karol Wojtyła będąc jeszcze kardynałem odwiedzał Mazowsze. W 1971 roku jego wizyta miała szczególny charakter – przyjechał do Czerwińska, gdzie przewodniczył mszy świętej w pierwszą rocznicę koronacji obrazu Matki Bożej, zwanej Matką Mazowsza. Oczywiście, ważnym miejscem dla niego był również Niepokalanów, choćby ze względu na postać związanego z tym miejscem św. Maksymiliana Kolbe.

bazylika niepokalanów konrad gruza

Kto chce odwiedzić najważniejsze miejsca Papieskiego Szlaku, powinien na to poświęcić kilka dni. Oczywiście, Warszawa jest nie tylko miastem leżącym na tym szlaku, ale i najlepszą bazą do poszczególnych wycieczek.

Płock, nazywany często stolicą Mazowsza gościł Jana Pawła II podczas jego czwartej pielgrzymki do Polski w czerwcu roku 1991. Odprawił mszę św. przy ołtarzu polowym
zbudowanym przy stadionie „Wisły”, w płockiej katedrze modlił się z duchowieństwem i harcerzami, odwiedził więźniów w tutejszym zakładzie karnym, wreszcie odpoczywał i nocował w Domu Biskupim.

 plock pomnik jana pawla ii

Dzisiaj jego pomnik stoi tuż obok katedry – najwspanialszego zabytku miasta. To tutaj znajdują się słynne, wykonane z brązu Drzwi Płockie. To co prawda kopia wykonana
w latach 1971-81 w Pracowniach Konserwacji Zabytków w Szczecinie i w Warszawie (oryginał znajduje się w Rosji, Soborze św. Sofii w Nowogrodzie Wielkim), ale warta obejrzenia.

Cudne drzwi

Płaskorzeźby przedstawiają sceny ze Starego i Nowego Testamentu. Drzwi zostały ufundowane przez biskupa płockiego Aleksandra z Malonne jako wejście do nowego kościoła romańskiego. Zostały odlane w brązie w ludwisarni w Magdeburgu za zgodą biskupa Wichmana z Wetynu. Obaj biskupi zostali przedstawieni na drzwiach, podobnie jak dwaj wykonawcy wrót. Oryginał został wywieziony z Płocka prawdopodobnie na przełomie XIII i XIV wieku. Płaskorzeźby na wrotach to 46 części różnej wielkości, przybitych do drewnianych skrzydeł drzwi. Przedstawione zostało m.in. Stworzenie Ewy, Grzech Pierworodny i Ukrzyżowanie. Lewa kołatka ma kształt lwiej paszczy, z której wystaje pięć głów (środkowa ma mitrę biskupią), opatrzona została ruskim napisem AD POŻARIJE GRISZNYCH – symbolizuje to piekło. Z kolei wojownicy depczący pokonanych wrogów to ilustracja triumfu cnoty nad wadami. Smok to symboliczne wyobrażenie Herezji, czyli wad życia pogan.

Najlepiej tutaj przyjechać na Dni Historii Płocka, można wtedy wejść na zamkowe mury lub właśnie do wspomnianej Kaplicy Królewskiej, jednej z czterech kaplic bocznych. Pod czarnym sarkofagiem z marmuru, zdobionym białym orłem z alabastru, leżą szczątki Władysława Hermana i Bolesława III Krzywoustego oraz piętnastu książąt mazowieckich. Na sarkofagu
widnieje napis DOMINI ET HAEREDES (władcy i dziedzice).

plock katedra fot. altotemi

 

Z uwagi na temat szlaku, ale nie tylko, warto odwiedzić płockie Muzeum Diecezjalne – naprzeciwko katedry. Jak to w takich placówkach – mnóstwo tam eksponatów sakralnych, numizmatycznych i archeologicznych, ale i tak wszyscy goście pędzą do skarbca. Tutaj przechowywane są naczynia liturgiczne fundowane przez księcia Konrada Mazowieckiego, których używał Jan Paweł II podczas sprawowania mszy świętej w Płocku.

Z kilku miejsc widać wysoką, ceglastą wieżę. Tyle pozostało z dawnej kolegiaty św. Michała z I połowy XIII w. Tuż obok – najstarsza szkoła średnia w Polsce – słynna Małachowianka, założona w 1180 roku. Warto zejść do znajdującego się w jej romańsko-gotyckich podziemiach szkolnego muzeum, przechowywane są tutaj między innymi kopie świadectw absolwentów – bł. Honorata Koźmińskiego, premiera Tadeusza Mazowieckiego, a także podręczniki szkolne, zeszyty oraz tabliczki do pisania z przełomu XIX i XX wieku.

Ławeczka Hanki Bielickiej i Brama Napoleońska

Również w czerwcu 1991 roku Jan Paweł II odwiedził Łomżę. Msza święta została odprawiona na placu przy kościele Miłosierdzia Bożego. Papież zjadł kolację w Pałacu Biskupim, tam też nocował. Kolejne dwa miejsca, które odwiedził, to katedra (odprawił tutaj poranną mszę świętą), budowla Domu Księży Emerytów (poświęcił go), Seminarium Duchowne (spotkał się tutaj z klerykami oraz poświęcił kaplice i nowe budynki).

Najważniejszym zabytkiem Łomży jest gotycka katedra. Fasadę ozdobiono barokowymi elementami, jednak to, co najpiękniejsze znajduje się wewnątrz. To dwa rodzaje sklepień gotyckich. Główną nawę przykrywa sklepienie gwiaździste, boczne zaś – niezwykle rzadkie – sklepienie kryształowe. Szukając miejsc związanych z Ojcem Świętym musimy po wejściu do świątyni skręcić ku lewej ścianie. Znajduje się tutaj kaplica Najświętszego Sakramentu, w której modlił się Papież. Z kolei po przeciwnej stronie w ołtarzu wisi obraz Matki Bożej Łomżyńskiej, koronowany przez Jana Pawła II podczas mszy św. w Łomży. Popiersie Jana Pawła II znajduje się w prawej nawie. Z kolei jego pomnik znajdziemy pobliżu gmachu seminarium, na skwerze Jana Pawła II.

lomza

Krótka uliczka nosząca nazwę farnej słynie pomnikiem Hanki Bielickiej. Siedząca na ławeczce artystka ma na głowie wielki kapelusz. Statua to hołd mieszkańców miasta dla Bielickiej, która tutaj spędziła młodość (od drugiego roku życia). Śpiewana przez nią piosenka „My z Łomży” stała się nieformalnym hymnem miasta. Aktorka ma swój salonik w Centrum Katolickim im. Jana Pawła II. To w zasadzie sala pamięci o artystce, możemy obejrzeć jej stroje, słynne kapelusze, karykatury ją przedstawiające i inne pamiątki.

lomza2

Miłośnicy śledzenia historii powinni udać się na nieodległą od Rynku ulicę Krzywe Koło. Tam pod numerem 9 znajduje się brama na podwórko, zwana Bramą Napoleona. Być może właśnie tutaj znajdowała się stacja pocztowa, w której na trzy godziny 9 grudnia 1812 roku zatrzymał się Napoleon. Przybył tu saniami z Grajewa ok. 17.30. Cesarzowi podano wazę zupy, półmisek kotletów wołowych oraz kapłony. Prefekt Lasocki ofiarował gościowi z własnej piwnicy dwie butelki wina Madera. Napoleon zrewanżował się i odjeżdżając dał gospodarzom 30 luidorów.

W hołdzie sprawców cudu nad Wisłą

O wizycie w Radzyminie Jan Paweł II powiedział, iż to jego spłata długu za to, że dzieciństwo spędził w wolnej Polsce. Helikopter z papieżem na pokładzie wylądował tuż koło cmentarza wojennego o godzinie 18.13. Obecnie od centrum do cmentarza poprowadzona jest trasa „Droga Golgoty Narodu Polskiego” – głazy i krzyże noszą numery i nazwy oddziałów biorących udział w Bitwie Warszawskiej 1920. Na cmentarzu kaplica z namalowaną sceną przedstawiającą żołnierzy na tle Zamku Królewskiego w Warszawie, dodatkowo ozdobiona jest popiersiem Jana Pawła II.

Wizyta w Radomiu

Pielgrzymka papieska w czerwcu 1991 była łaskawa dla Mazowsza. Kolejnym miastem odwiedzonym wtedy przez Jana Pawła II był Radom. Odwiedził on Wyższe Seminarium Duchowne i katedrę, modlił się przed Pomnikiem Ludzi Skrzywdzonych, odprawił mszę świętą na lotnisku w Sadkowie. Warto pamiętać, że herb papieski został dołączony do herbu Radomia.

katedra radom kamil swiatkowski

Samo miasto najlepiej obejrzeć z wieży katedralnej. 45 metrów to wystarczająca wysokość, żeby panorama była zadowalająca. W samej katedrze św. Jana najchętniej oglądanym elementem jest kaplica Kochanowskich. Przed budynkiem – pomniki Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego Głównym deptakiem Radomia jest ulica Żeromskiego, przy niej stoją
odrestaurowane kamienice i klasycystyczny budynek dawnej siedziby województwa sandomierskiego.

Święty odwiedził świętego

W 1983 roku kilka miesięcy po kanonizacji św. Maksymiliana Kolbego, Jan Paweł II odwiedził Niepokalanów. Odprawił mszę dla kilkuset tysięcy wiernych. Obecnie pamiątką po jego pobycie jest małe, jednosalowe Muzeum Papieskie. Jego jedyne eksponaty to dwa samochody papieskie: samochód-kaplica, w którym Jan Paweł II wziął udział w procesji
eucharystycznej z Placu Zwycięstwa do Kolumny Zygmunta w Warszawie w 1987 roku oraz fiat 130, z którego papież korzystał podczas pierwszej pielgrzymki do Polski w 1979 roku.

Tuż obok znajduje się dużo bogatsze muzeum straży pożarnictwa. Miejscowa straż zakonna (wszyscy strażacy są zakonnikami) została założona w 1931 roku. Przed miejscową bazyliką stoją pomniki dwóch świętych: Jana Pawła II i Ojca Maksymiliana. Ten drugi był założycielem franciszkańskiego klasztoru – do dzisiaj można oglądać pierwszą kaplicę i celę ojca Maksymiliana. Poświęcone mu jest trzecie miejscowe muzeum, w którym możemy dowiedzieć się wszystkiego o życiu, męczeńskiej śmierci oraz historii kanonizacji świętego.
O historii Polski w skróconej wersji możemy dowiedzieć się zaś oglądając Panoramę Tysiąclecia dziejów Polski – ruchomą szopkę w podziemiach bazyliki. Powstała ona
dla upamiętnienia Tysiąclecia Chrztu Polski w 1966 roku. Prawie 150 figur przedstawiających największe postaci z polskiej historii od Piastów do Jana Pawła II „defiluje” przed figurą Matki Bożej Częstochowskiej. Przemarsz trwa nieco ponad pół godziny.

Miejscowości na Szlaku Papieskim

Czerwińsk
Gah – „Fiszor”
Laski
Lewiczyn
Łomża
Niepokalanów
Odrzywół
Ożarów – Ołtarzew
Płock
Radom
Radzymin
Rostkowo
Stara Błotnica
Szymanów
Warszawa
Wrociszew